جعفر الخياط ( مترجم : فرهنگ / تدوين : الخليلى )
69
موسوعة العتبات المقدسة ( مدينة / مكة ) ( مكه و مدينه از ديدگاه جهانگردان اروپايى ) ( فارسى )
كه گفته مىشود چراغها از طلا هستند . با اين كه حجاج فراوان و يا خادمان زيادى در داخل كعبه نبودند ، ليكن اين مكانى كه ديوارهاى آن فاقد پنجره مىباشد و دربهاى آن باريك و تنگ ساخته شده ، فضاى شبيه به زندان ونيز را در خاطره زنده مىكند ، هنگامى كه انسان در داخل كعبه است از بدن او قطرات درشت عرق سرازير مىگردد ، و هنگامى كه تصور پر شدن اين مكان از حجاج متعصب را نمودم موى بر اندامم راست شد . مراسم عبادت در داخل كعبه عبارت بود از دو ركعت نماز و خواندن دعاهاى طولانى در هر يك از ركن شامى ( در غرب ) و ركن عراقى ( شمال ) و ركن يمانى و بالاخره در مقابل ثلث جنوبى ديوار شرقى . » در اينجا بورتون اشاره مىكند كه گفتار بورخارت كه « در برابر هر ركنى از اركان چهارگانه 2 ركعت نماز خوانده مىشود » درست نيست ، و حقيقت آن است كه او بدان اشاره نموده است . بورتون مىگويد : پس از انجام اين مراسم به سوى دروازهء كعبه رفتم در حالى كه هنوز مردم به يكديگر فشار وارد مىآوردند . پوشش كعبه هنگامى كه به مكه رسيديم ، پوشش تازهاى از ديوار كعبه آويزان شده بود ، ليكن پرده از بالا با تناب تا قسمتى از ديوار كعبه ، كه از دسترس حاجيان دور بماند ، بالا برده شده بود . پرده از پارچهء سياه برّاقى بافته شده بود و نوشتههاى طلايى آن در قسمت بالا قرار گرفته بود و دور كعبه را فرا مىگرفت . تلألؤ نوشتههاى مطلّا چشمها را خيره مىكرد . بنا به روايت مشهور ، نخستين كسى كه به كعبه پرده آويخت تُبّع حميرى بوده است و اين سنت تا به امروز باقى است ، و پيشتر سنت عربها بر اين بود كه پردهء تازه را